�ren Elmas : �Hukuku Yaln�zca Ticari Uyu�mazl�klar�n Çözümünde Kullan�lan Mesleki Bir Araç Olarak Görmüyorum�

�ren Han�m, özellikle vatanda�lar�n hak arama sürecinde en çok yan�lg�ya dü�tü�ü noktalardan birine dikkat çekmek istiyorum. �mar uygulamalar� veya kamula�t�rma kararlar�n�n idari yarg�da iptal edilmesiyle ilgili olarak vatanda�lar iptal karar�n� al�nca genellikle sürecin bitti�ini dü�ünüyor. Bu iptal kararlar� tapu kayd�n� kendili�inden de�i�tirir mi?
Kamuoyunda en s�k dü�ülen, hatta en riskli yan�lg�lardan biri tam olarak budur. Vatanda�lar, idare mahkemesinin iptal karar� vermesiyle tapu kayd�n�n otomatik olarak düzelece�ini veya hakk�n bir anda eski haline gelece�ini dü�ünüyor. Oysa hukuki gerçeklik böyle de�il. �dari yarg� yaln�zca idari i�lemi iptal eder; tapu sicilinde do�rudan, kendili�inden bir tescil veya düzeltme yapmaz.

Peki süreç nas�l i�liyor? �dare mahkemesinde aç�lan dava neticesinde kamula�t�rma veya imar parselasyon i�leminin iptal edilmesi, tapu kütü�ündeki tescili kendili�inden ortadan kald�rm�yorsa mülkiyet uyu�mazl�� nas�l çözümlenir?
Bu noktada adli yarg�n�n devreye girmesi gerekiyor. Mülkiyet hakk� zedelenen ilgililerin, adli yarg�da mutlaka dava açmalar� zorunludur. �dare mahkemesinin karar� bu davan�n dayana��n� olu�turur ancak tapunun de�i�mesi için yeni bir adli yarg� karar� �artt�r. Tabii bu a�amalar�n tamam�, usuli hatalar�n geri dönülemez zararlar do�urmamas� ad�na bir avukat�n usuli müdahalesiyle güvenceye al�nmal�d�r.

Peki ya sahada durum çoktan de�i�mi�se? Örne�in; imar karar� iptal edilmi� ama o alanda çoktan binalar yap�lm��, yollar geçmi� veya kök parsele dönmek hukuken imkâns�z hale gelmi�se malik ne yapmal�d�r?
Uygulamada en büyük t�kan�kl�� ve dü�ümü tam da burada ya��yoruz. �ptal karar� verilmi� olsa dahi, parselasyon sahas�nda fiili yap�la�ma tamamlanm��, kamu tesisleri kurulmu� veya hukuki imkâns�zl�klar do�mu� olabilir. Yani geriye dönmek fiilen ve hukuken imkâns�z hale gelebilir. E�er e�de�er bir yer tahsis edilemiyorsa veya bir uzla�ma sa�lanam�yorsa, süreç art�k yarg�sal tazminata evrilmek zorundad�r. Malik, hakk�n�n kar��l��n� nakdi bedel olarak talep etme yoluna gitmelidir.

“TERD�TL� DAVA, HAK SAH�B�N�N MAHKEMEDEN ASL�L�K-FER'�L�K �L��K�S� KURARAK B�RDEN FAZLA TALEPTE BULUNMASI DEMEKT�R”
Bu tür durumlarda "Terditli Dava" kavram�n�n bir gereklilik oldu�unu vurguluyorsunuz. Terditli kurgulanmayan davalarda ne tür hak kay�plar� ya�an�r?
Terditli dava, hak sahibinin mahkemeden aslilik-fer'ilik ili�kisi kurarak birden fazla talepte bulunmas� demektir. Yani mahkemeye hiyerar�ik bir talep sunuyorsunuz. E�er bu kurgu do�ru yap�lmazsa, mahkeme davay� do�rudan reddedebilir. Dolay�s�yla bu ince çizgiyi korumak ve hak kayb�n� önlemek, tamamen avukat�n aktif takibini gerektirir.

Bir di�er kritik nokta da yanl�� mahkemeye ba�vurmak. �mar plan� k�s�tl�l�� ya da kentsel dönü�üm iptalleri sonras�nda yanl�� yarg� yoluna ba�vurman�n sonuçlar� nelerdir?
Görevli yarg� kolunun tespiti bu alandaki en kritik e�iktir. Adli yarg� ile idari yarg� aras�ndaki görev ayr�m�n�n yanl�� yap�lmas�; davan�n görev yönünden reddine, zamana��m� ve hak dü�ürücü sürelerin dolmas�na yol açar. Üstelik malik, tüm bunlara ek olarak yüklü yarg�lama giderleriyle de kar�� kar��ya kal�r. Bir avukat, eldeki somut uyu�mazl�� tespit ederek davan�n do�ru mahkemede aç�lmas�n� temin eder.

“B�R AVUKATLA ÇALI�MAK; GÖREVS�ZL�K R�SK�N� BERTARAF EDER, KUSURSUZ B�R TERD�TL� DAVA KURGUSUNUN �N�ASINI SA�LAR”
�mar� veya kamula�t�rmas� iptal edilen hak sahiplerine hukuki süreç aç�s�ndan özetle ne tavsiye edersiniz? Sürecin ba��ndan sonuna bir avukatla çal��mak neden bu kadar önemli?
�lk ve en önemli tavsiyem, �dare mahkemesi iptal karar�n� ald��n�zda asla süreci tamamlanm�� say�p rehavete kap�lmamal�s�n�z. Mülkiyetin aynen iadesini imkâns�z k�labilecek yasal hak dü�ürücü süreler ve fiili imkâns�zl�klar do�abilir. Hak kayb�na u�ramamak ad�na; idareye gerekli yasal ba�vurular eksiksiz yap�lmal� ve anla�ma sa�lanamad�� takdirde, dava gecikmeksizin ikame edilmelidir. Bir avukatla çal��mak; görevsizlik riskini bertaraf eder, kusursuz bir terditli dava kurgusunun in�as�n� sa�lar, yarg�lama s�ras�ndaki statü de�i�ikliklerine h�zl� müdahale imkân� tan�r ve kazan�lm�� haklar� korur.

Uzun y�llar yurt d��nda çal��m��, uluslararas� ticaret ve s�n�r ötesi hukuki ili�kiler konusunda deneyim kazanm�� bir hukukçu olarak Türkiye’ye döndü�ünüzde nas�l bir mesleki yakla��m benimsediniz? Ayn� zamanda hukuku toplumsal fayda aç�s�ndan nas�l konumland�r�yorsunuz?
Uzun y�llar K�br�s’ta sürdürdü�üm çal��malar, uluslararas� i� dünyas�n�n i�leyi�ini ve küresel ticari ili�kilerin hukuki boyutlar�n� yak�ndan gözlemleme ve bu alanlarda önemli bir deneyim kazanma imkân� sa�lad�. Türkiye’ye döndükten sonra da bu birikimi hukuk büromuz bünyesinde sürdürerek 10 y�l� a�k�n süredir uluslararas� ticaret hukuku, gayrimenkul hukuku, ticaret hukuku ve ceza hukuku alanlar�nda avukatl�k ve hukuki dan��manl�k faaliyetleri yürütüyorum. Mesleki yakla��m�m�n temelinde hukuki süreçlerin kanuna uygun, �effaf ve sürdürülebilir temeller üzerinde yürütülmesi gerekti�i dü�üncesi bulunuyor. Her uyu�mazl��n kendine özgü bir yap�s� oldu�una inan�yorum. Bu nedenle yaln�zca görünen hukuki meseleye de�il, sürecin sat�r aralar�na, taraflar�n motivasyonlar�na ve at�labilecek hukuki ad�mlara da dikkat ederek titiz bir çal��ma modeli benimsiyorum. Bunun yan�nda hukuku yaln�zca ticari uyu�mazl�klar�n çözümünde kullan�lan mesleki bir araç olarak görmüyorum. Kanunlar�n demokratik toplumlarda bireysel özgürlüklerin en önemli teminatlar�ndan biri oldu�una inan�yorum. Bu nedenle hak bilincinin yayg�nla�mas�, dezavantajl� bireylerin haklar�n�n korunmas� ve toplumsal fark�ndal��n art�r�lmas� amac�yla faaliyet gösteren sivil toplum kurulu�lar�na da rehberlik ediyorum. Benim için gerçek ba�ar�, mesleki bilgi ve deneyimi toplumsal faydaya dönü�türebilmek ve özellikle dezavantajl� bireylerin haklar�n�n korunmas�na katk� sunabilmektir.